دنیای مجازی یا فاجعه مجازی در ایران

کمک کردن به دیگران و انجام ندادن کار خود یکی از بخش های جدا نشدنی از فرهنگ و سیستم کشور ماست. در خبرها آمده بود که وزیر بازرگانی گفته است که آمادگی دارد برای توسعه آموزش الکترونیکی کمک کند. احتمالا وزیر آموزش و پرورش و وزیر علوم نیز در آینده ای نچندان دور، به کمک وزارت بازرگانی می روند.

البته این کمک کردن ها همیشه بد نیست. فقط باید درست و به جا کمک شود. مثلا اگه وزارت خانه های مرتبط با آموزش برای توسعه تجارت الکترونیکی به کمک وزارت بازرگانی بروند و سعی کنند با توجه به مخاطب گسترده ای که دارند تجارت الکترونیکی و فرهنگ آن را در کشور توسعه دهند، کار بسیار پسندیده است.

اما اگر این کمک کردن خارج از حرفه و تخصص باشد، دیگر باید گفت که، ما را به خیر تو امیدی نیست، شر مرسان

حالا چرا فکر می کنم کمک وزارت بازرگانی به آموزش الکترونیکی درست نیست و پیشنهاد من برای کمک وزارت بازرگانی در این بخش چیست. بخش به بخش و از روی صحبت های وزیر محترم بازرگانی حرکت می کنیم.

ایشان در چهارم کنفرانس آموزش الکترونیکی و دانشگاه الکترونیکی گفته اند که امضای دیجیتال و برخی از سامانه های مربوط به وزارت بازرگانی می تواند برای آموزش الکترونیکی مفید باشد. همین اول با بگم، نه آقای وزیر به خدا اینگونه نیست. آموزش الکترونیکی اینقدر ساده و شیرین است که اصلا نیازی به این همه چیز دیجیتالی و تخصصی که بیشتر مربوط به تجارت و این ها هستند، ندارد.

البته همه صحبت های ایشان این مدلی نبوده. برای مثال در بخشی که گفته اند برای آموزش اصناف نیاز به آموزش از راه دور دارند خیلی هم خوب و حرفه ای این حرف بیان شده و خیلی جای تقدیر است که یک نفر در نهایت متوجه شد که این آموزش های الکترونیکی فقط برای متخصصین نیست و فقط نباید مدیریت فناوری اطلاعات در دانشگاه ها با این روش آموزشی تدریس شود.

اما در ادامه مطب وقتی که دیدم ایشان گفته اند که برای این منظور با دانشگاه جامع علمی کاربردی قرار داد امضا کرده اند. با خودم گفتم که جناب وزیر خراب کردید. خدا وکیلی داشتم تعجب می کردم از بخش قبلی که این همه درست بود. ولی دیدم نه. آخرش باز هم این آش است که یا شور می شود و یا بی نمک.

البته، در کل باید گفت، دانشگاه جامع علمی کاربردی هم خوب است ولی اجازه بدهید هر گلی میزند به سر خود بزند و به سرشاگردانش و از آموزش الکترونیکی کمی دور باشد. من که از دانشگاه جامع علمی کاربری تا امروز چیزی به عنوان دوره های آنلاین و از راه دور ندیدم و نمی دونم جناب آقای وزیر برای آموزش از راه دور اصناف چرا به دنبال این دانشگاه رفته است.

در ادامه هم جناب وزیر گفته اند که می شود 30 مرکز تحت مدیریت این وزارت خانه را به بصورت حضوری برای پرسنل و بازرگانان دوره های آموزشی برگزار می کنند به مراکز آموزش الکترونیکی تبدیل کرد.

این هم خیلی خوب است. من فکر می کنم تبدیل نیمی از این مراکز هم می تواند تا 80 درصد از هزینه های این وزارت خانه را کاهش دهد. اما به شرطی که مدیریت درستی برای این بخش در نظر گرفته شود.

خلاصه اگر رفتید و با یک شرکت قرار داد بستید و 30 مرکز شما همان 30 مرکز ماند و آموزش الکترونیکی هم اجرا نشد و همه شدند شاکی که همان کلاس مگه اشکالش چی بوده و این داستان ها...

خواهش من از شما این است که فکر نکنید که آموزش الکترونیکی بد است و شما تصمیم اشتباهی گرفته اید. آن کارشناسانی را پیدا کنید که راه را اشتباه رفته اند. و البته بهتر از همه این که از اول راه را اشتباه نروید.

امروز خیلی اتفاقی به یک مطلب رسیدم در مورد آموزش الکترونیکی آنفلوانزای A پاندمیک H1N1 (آنفلوانزای خوکی) که توسط دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران ارائه می شد.

وارد این صفحه شدم. اطلاعات خوبی در خصوص دوره در اون قرار داشت. قیمت شرکت در کلاس، امتیاز، تاریخ شروع و پایان ؟؟؟، توسط چه کسی تدوین شده، اهداف و معرفی. 

برام استفاده از عنوان برنامه بجای درس خیلی جالب بود. نمی دونم و متوجه هم نشدم که چرا به درس، برنامه گفته میشه. در ادامه یک لینک بود به عنوان "آغاز مطالعه برنامه". بازم متوجه نشدم که من چطوری باید یک برنامه رو مطالعه کنم!!! معموله درس رو مطالعه و از برنامه استفاده می کنند.

اول از همه این پیغام رو دیدم. "امتياز مربوط به اين برنامه را پس از گذراندن آزمون دريافت نـخواهيد كرد .در اين حالت سوابق مطالعاتی شـما ثبت نـخواهد شد و نيزشـما وارد سيستم نشده ايد و در حال حاضر به عنوان ميهمان در حال مطالعه دوره هستيد" خیلی خوبه که این امکان فراهم شده که بشه به این درس (برنامه) بدون عضویت هم دسترسی داشت. 

در ادامه این جمله رو دیدم "برای دریافت متن کامل برنامه به صورت pdf  می توانید به فایل زیر مراجعه کنید. در صورت تمایل به دریافت امتیاز برنامه، بر روی " ادامه برنامه " کلیک کنید." 

با خودم گفتم، وای خدای من، این که فقط یک فایل PDF هستش؟؟؟ این کجاش آموزش الکترونیکی است!!! نمی شد بجای خراب کردن اسم آموزش الکترونیکی و استفاده از شعار آموزش مداوم اینترنتی این جزوه آموزشی با عنوان مثلا "راهنمای جامعه  آنفلوانزای A پاندمیک H1N1 " در سایت قرار می گرفت. تا نه کسی حرفی بزنه و نه ...

همه این ها به کنار، گفتم برم توی سایت عضو بشم. رفتم توی صفحه عضویت و شروع کردم به تکمیل فرم ناگهان وقتی به بخش رمز عبور رسیدم دیدم نوشته " حتما از يكی از علامتهای زير در كلمه عبور استفاده نـمائيد ! , @ , # , $ , % , ^ , & , * , ( , { , [ , ), , } , ] , + , _ , - , ~"

دیگه شوکه شدم، اجبار کاربر برای استفاده از این علامت های عجیب و غریب!!! چرا اونم برای تاکید به اینکه در سایت اومده "برای عدم امكان سوء استفاده و امنيت بيشتر اطلاعات شخصی و سوابق مطالعاتی از دستور العمل زير برای انتخاب كلمه عبور استفاده نمائيد"

سایت رو بستم و رفتم بیرون. این آموزش الکترونیک با وجود این دانشگاه ها برای ما آموزش الکترونیکی نمی شود.

دریافت نشان استاندارد از سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و دریافت تایید ی از معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور، دو پروژه اداری من در سال گذشته بود که مربوط می شد به آموزش الکترونیکی.

جواب اولی پس از چند ماه بدین شکل به دستم رسید:
"بازگشت به نامه شماه ***مورخ ۲۵/۷/۸۷ به اطلاع می رساند اعلام شرایط اخذ پروانه کاربرد استاندارد بر اساس استاندارد ملی ۱۰۰۰۰ منوط به تدوین استاندارد ملی با عنوان آموزش الکترونیکی (مجازی) - روش آزمون می باشد./ مهدی علی پور/ رئیس اداره اجرای استاندارد."

خیلی جالبه نه!!! برای دوستانی که با آموزش الکترونیکی آشنا باشند، نیاز به توضیح نیست، ولی دوستانی که با آموزش الکترونیکی آشنا نیستند، باید بدانند که استانداردی پس از چند سال کار و تلاش با شماره ۱۰۰۰۰ در سازمان استاندارد تدوین شده به عنوان "آموزش الکترونیکی (مجازی) - راهکارها" که بطور کلی شامل توضیحاتی است مربوط به آموزش الکترونیکی، و در بسیاری از موارد جای سوال هم دارد که چرا یک استاندارد ملی بدین شکل تدوین شده است.

و تازه امروز مشخص شده که، این دوستان در سازمان استاندارد می خواهند صدور نشان استاندارد را منوط کنند به تدوین استاندارد جدیدی با عنوان "آموزش الکترونیکی (مجازی) - شیوه آزمون" که باز هم این یک اشتباه بزرگ است. در کجای دنیا آموزش الکترونیکی و استاندارد بودن آموزش الکترونیکی را فقط با استاندارد بودن آزمون سنجش می شود؟

برای مثال، مرکز A می تواند از نظر آموزش استاندارد باشد و به افراد زیادی مهارت های مختلف را آموزش دهد، و مرکز B هم می توانند اصلا در بخش آموزش فعال نباشد و فقط به عنوان یک مرکز آزمون فعالیت کند.

سوال اصلی برای من این سات که، دوستان ما، در این سطح، یعنی در سازمان استاندارد وقتی با ابتدایی ترین تعاریف از سیستم آموزش و آموزش الکترونیکی، مشکل دارند، چگونه می خواهند برای جامعه استاندارد تایین کنند!!!

جواب نامه دوم هم که مربوط است به معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی بدین شکل به دستم رسید:
"بازگشت به نامه *** مورخ ۲۲/۱۰/۸۷ در ارتباط با درخواست مطروحه به اطلاع می رساند: با عنایت به اینکه در حال حاضر هیچ گونه ضوابط و دستورالعملی در ارتباط با تایید صلاحیت مراکز آموزش های مجازی موجود نمی باشد، لذا امکان بررسی موضوع مطروحه میسر نمی باشد. بدیهی است به محض تهیه و تصویب دستورالعمل مذکور، موضوع در دستور کار قرار خواهد گرفت و نتیجه متعاقبا اغلام خواهد شد./ سید صدرالدین صدری/ رئیس کل امور توسعه منابع انسانی"

این دیگر شاهکار بود، یعنی باید با آموزش الکترونیکی خداحافظی کنیم. وقتی بالاترین سازمان مدیریتی کشور، هیچ گونه ضوابط و دستورالعملی برای تایید صلاحیت مراکز آموزش الکترونیکی نداشته باشد، شما خودتان جای من، چه فکری می کنید!!!

از همه مهم تر اینکه من واقعا نمی دانم، وقتی مراکز آموزش الکترونیکی تایید صلاحیت نمی شوند، چرا و چگونه سازمان های دولتی برای کارکنان خود دوره های آنلاین برگزار می کنند!!! اگر در جواب نامه ما، می گویند، هیچ ضوابط و دستورالعملی ندارند، ایزایران و مگفا، که هر دو شرکت های دولتی هستند، چگونه برای شرکت ها و سازمان های دولتی سیستم های آموزش آنلاین پیاده سازی می کنند؟

اگر معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی طرح و برنامه ای برای آموزش های منابع انسانی ندارد، پس آموزش های آنلاین در سازمان های دولتی هیچ کدام قانونی نیست. اگر هم که فقط شرکت های دولتی و سازمان های دولتی می توانند آموزش های آنلاین برگزار کنند و مدارک آن ها در سیستم دولتی مورد تایید است. پس باید با خصوصی سازی، اصل ۴۴، همایت از بنگاه های اقتصادی کوچک خدا حافظی کرد.

عماد قائنی در وبلاگ خودش با عنوان اعتراض دانشجویان دانشگاه مجازی امیرکبیر مطلبی نوشته، که لینک اصلی مطلب با عنوان "لیست بیشترین مشکلات آموزش مجازی" هم در اینجا قابل مشاهده است.

دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر، ۱۲ تا مشکل رو مطرح کردند که در خصوص استفاده از سیستم های الکترونیکی دانشگاه دارند، به نظر من مشکل این دانشجویان فقط و فقط یک چیز هستش، نگاه فقط و فقط تکنولوژیک به آموزش الکترونیکی.

۱. در مورد حذف پایان نامه : ۲ تا نکته وجود داره، اول به گفته مسئولین خود وزارت علوم بیشتر پایان نامه کپی شده هستند. با این دید واقعا وجود پایان نامه هایی که اساس تحقیق ندارند اصلا حتی در سیستم حضوری هم معنی نداره. ولی وقتی ما از سیستم آنلاین صحبت می کنیم، نباید فراموش کنیم که پایه و اساس اصلی این دوره ها دانشجو محوری و توسعه تحقیق و مطالعه هستش، پس حذف پایان نامه نه تنها کمک نمی کنه بلکه در سیستم های آنلاین باید در اتمام هر ترم دانشجور را وادار کرد که به تحقیق بپردازه.

۲. LMS که دیگه در ایران برای خودش داستانی شده بی پایان. در مورد این موضوع و مشکلات مربوطه از عماد قائنی و شرکت رایا زیتون کمک بگیرید. البته شرکت مسیر هم خوبه.

3. در مورد هزینه ها به نظر من هزینه دوره های آنلاین باید کم کم 40% از سیستم های حضوری کمتر باشه. حالا چرا این دوستان 2 برابر دانشگاه های خارجی در ایران هزینه می کنند رو من نمی دونم. به نظر من مشکل از دانشگاه نیست، مشکل افرادی هستند که برای گرفتن یه مدرک این هزینه سنگین رو پرداخت می کنند. تا زمانی که مشتری برای این قیمت ها باشه، و رقابت هم میان دانشگاه ها وجود نداشته باشه، خوب، طبیعی هستش که دانشگاه هم هر چقدر که دلش بخواد از مردم پول بگیره.

4. این جمله رو توجه کنید "چرا دانشجویان مجازی نباید به اندازه استاندارد هفته ای 4 ساعت (2جلسه) از استاد استفاده کنند" شما یی که اومدی داری آنلاین درس می خونی، اول از همه باید بدونی که اصلا سیستم آموزش آنلاین با حضوری فرق می کنه. اول هم گفتم که سیستم آنلاین باید به شکلی طراحی بشه که استاد محور نباشه، یعنی استاد نباید درس بده، درس ها باید موجود باشند و اساتید همه به عنوان دستیار، استاد مشاور در سیستم به شما کمک کنند. تا زمانی که دیدگاه به آموزش الکترونیکی (یادگیری الکترونیکی) همون دیدگاه مکتب خونه باشه، همین وضعیت خواهد بود. حالا چه 4 ساعت استاد بصورت آنلاین به شما درس بده، چه 30 دقیقه. استاد را باید به عنوان محور اصلی آموزش از سیستم های الکترونیکی حذف کرد.

5. جالب که خیلی از موارد مثل "نباید وسط کلاس دیسکانکت شویم" و یا "نباید آرشیو کلاسها فقط صوتی باشد" و باز مثلا "مباحث درس اساتید از قبل آماده ارائه نشده است" همه و همه نشون دهنده این موضوع هستش که در این دانشگاه اصلا بحث آموزش الکترونیکی (یادگیری الکترونیکی) اتفاق نیفتاده. فقط و فقط اومدن برای دانشجویان کلاس ها رو از طریق اینترنت برگزار می کنند. بابا آموزش الکترونیکی که فقط شرکت در کلاس ها آنلاین (هم زمان) و ارتباط صوتی و تصویری میان شاگرد و استاد نیست.

6. این تیکه رو هم کامل بخونید "آیا می دانید که اگر ساعت کلاس حضوری 1.5 ساعت باشد همه اش وقت مفید است برای  ارائه درس و یادگیری  ولی در کلاس مجازی سرور دیسکانکت میشود – صدا قطع میشود – آپلود فایل زمان میبرد و پرسیدن وجواب دادن هر سئوال یک پروسه طولانی خواهد داشت که مجموعا وقت تلف شده زیادی خواهیم داشت و اگر ساعتهای کلاس آنلاین 2 ساعت کامل باشد میشود به اندازه 1.5 ساعت استفاده مفید نمود" باز هم مشکل اینه که نه دانشجو و نه سیستم و نه استاد، اصلا متوجه نیستند که در این میان داره eLearning اتفاق می افته، من بار ها و بارها به همه گفتم، با توجه به ساختار مخابراتی ایران، اصلا نباید در سیستم آموزش الکترونیکی وارد بحث صدا و تصویر شد. حتی خارجی ها هم که از لحاظ اینترنت و سرعت دسترسی به اون مشکلی ندارند اصلا اینقدر که ما به دنبال استفاده از کلاس آنلاین و گفتگوی زنده با استاد هستیم نیستند. من شخصا 50 تا کالج آنلاین رو می شناسم که زبان انگلیسی بصورت آنلاین درس می دن ولی فقط 2یا 3تا از این کالج ها اساس و پایه آموزش خودشون رو بر اساس کلاس ها و گفتگوی های آنلاین و هم زمان بنا کردند.

7. اینم آخرین مطلب که باز هم ثابت کنم مشکل اصلی از دید اشتباه به آموزش الکترونیکی (یادگیری الکترونیکی) هستش "آیا میدانید با برگزاری کلاسها در وقت اداری چه مشکلاتی برای  شاغلین پیش آمده است یا عملا فقط سرکلاس حضور میزنند و نمیتوانند بطور 100 درصد به درس گوش بدهند"

تمام مشکلات این دانشجویان این هستش که تبلیغات بدون محدودیت زمانی و مکانی ، کاهش هزینه و هزار تا نکته مثبت دیگه رو در خصوص آموزش الکترونیکی شنیدند، ولی وقتی وارد سیستم در یکی از دانشگاه های ایران شدند، با سیستمی مواجه شدند که من اسم اون رو "سیستم سنتی ی اینترنتی" می زارم.

آموزش الکترونیکی اصولی داره، که خارج از اون اصول نمیشه آموزش الکترونیکی رو اجرا کرد. و مهم تر از همه فرهنگ سازی و آموزش فرهنگ یادگیری الکترونیکی هست که اهمیت داره. هم برای آموزش گیرنده و هم برای آموزش دهنده.

یک سازمان به نام ... ، تصمیم گرفته بود که یک سیستم آموزش آنلاین راه اندازی کنه. بعد از کلی کارشناسی و با توجه به اینکه کار این سازمان بیشتر آموزش های هنری بود، تصمیم گرفتن که از یک شرکت LMS بخرن. چون شرکت های دولتی معمولا فقط از شرکت های دولتی خرید می کنند، دو تا گزینه وجود داشت. گزینه اول مگفا و گزینه دوم ایزایران.

بالاخره بعد از گفتگو های کارشناسی و بررسی های دقیق و گرفتن مشاوره از چند تا شرکت مشاوره و ... ، از شرکت ... یک LMS خریداری میشه. این LMS درس های ICDL و زبان انگلیسی رو هم در اختیار سازمان ... قرار میده.

تا اینجا که اشکالی نداشته، فروشنده LMS خودشو فروخته و خریدار هم LMS خودشو خریده. البته اون تیکه اول که گفتم کارهای کارشناسی و مشاوره انجام شده رو به خدا دروغ گفتم، چون اگه انجام شده بود، این جوری که الآن شده نمی شد.

حالا چی شده، این سازمان ... که این LMS رو خریده اول خوشحال شده که دیگه علاوه بر درس های هنری، میتونه ICDL و زبان رو هم به پرسنل و هنرجو هاش درس بده. ولی بعد از مدتی متوجه شدن که :

برای ICDL نیاز دارن که استاد هم داشته باشند، برای زبان هم همینطور، نیاز دارن که استاد داشته باشن. البته تازه متوجه شدن که برای تولید درس های هنری باید هزینه کنند، و تازه متوجه شدن که هزینه اینکه یک استاد بیاد و در سیستم آموزش آنلاین برای مثلا 300 نفر دانشجو ها درس بده و رفع اشکال کنه، خیلی بیشتر از این هستش که برای تمام این افراد کلاس حضوری تشکیل بدن.

یعنی شما اومدی، یک LMS خریدی، منابع آموزش خریدی، هزینه استاد پرداخت می کنی ولی نه تنها هزینه پایین نمی یاد، بلکه هزینه بالا هم میره، کیفیت تنها چیزیه که این وسط فنا میشه.

این رو بار ها و بارها گفتم، وقتی که یک سازمان فعالیت تخصصی داره، دلیل نداره برای آموزش های عمومی خودش حتما به دنبال LMS ، منایع آموزش و استاد باشه، وقتی که قرار میشه از آموزش الکترونیک (یادگیری الکترونیکی) در یک سازمان استفاده کنیم، این به این معنی نیست که حتما باید LMS بخریم. پیاده سازی آموزش مجازی فقط خرید LMS نیست، بلکه با استفاده از مراکز و سایت های آموزشی دیگه که دارن بصورت تخصصی آموزش های عمومی رو انجام می دهند نیز، می تونیم تو سازمان خودمون یک آموزش الکترونیکی استاندارد فراهم کنیم.

آموزش الکترونیکی (یادگیری الکترونیکی)  فقط LMS نیست. فرهنگ سازی، پشتیبانی فنی، پشتیبانی آموزشی و هزار تا چیز دیگه هم در آموزش الکترونیکی (یادگیری الکترونیکی) اهمیت داره.

تو رو خدا دیگه تو این سال که شعارش الگوی مصرف هستش، حداقل قبل از اینکه این طوری خرج بتراشید، با 4 نفر مشورت کنید. نگفتم از ما LMS بخرین، فقط قبل از خرید LMS به من زنگ بزنین و بگین که ما هدف مون اینکه، چه کار کنیم. نه اینکه LMS بخرین و بعد که هزینه ها سر به فلک کشید و راندمان آموزش اومد زیر صفر، به فکر این بیفتید که الآن کی یکمی آموزش الکترونیکی بلده.

شرکت در همایش ها و کنفرانس در ایران دالیل خاص خود را دارد. همه می آیند برای ناهار و دریافت اضافه کار، اصلا هم از گپ و قرار داد های کلان خبری نیست. کلا کیفیت مراسم بر اساس نوع پذیرایی، تعداد غذا ها در منوی ناهار، اینکه در پذیرایی ها موز وجود داشت یا خیر، چای دادند یا نسکافه، و چند عامل کلیدی دیگر، بررسی می شوند و مدیران تصمیم می گیرند که ایا سال آینده نیز در آن همایش شرکت کنند یا خیر. به طور کلی در ایران همایش بازی یا کنفرانس بازی می کنیم.

سخنرانی ها هم، بستگی دارد. بعضی ها خوب سخنرانی می کنند و بعضی ها بد، بعضی ها هم فقط می آیند که سخرانی کرده باشند، و اصلا موضوع برنامه اهمیت ندارد، در هر موردی می روند بالای منبر و بسته با جو موجود صحبت می کنند. البته معمولا، ۲ تا سخنران خوب می شود در هر همایش پیدا کرد.

در کنفرانش آموزش الکترونیکی VLC که سه شنبه در هتل المپیک تهران برگزار شد، وقتی مدیر دانشگاه الکترونیکی دانشگاه تهران به عنوان دومین سخنران گفت "to e or not to be". این دیگر بستگی به هوش شما دارد که چگونه تحلیل می کنید. من کلا هوش کمی دارم و زیاد متوجه منظور ایشان نشدم، البته شاید مشکل از این است که من زبان انگلیسی خوبی ندارم.

یا مثلا وقتی که کامپیوتر کنار تریبون در وسط اجرای برنامه خاموش شد یکی از سخنران گفت "یکی بیاد اینو درست کنه که تاثیر بد در مخاطب نداشته باشه". یا مثلا وقتی دکتر حقانی از کاربرد های یک سایت خارجی در امر آموزش صحبت می کند ولی می گوید "چون این سایت فیلتر شده نامش را نمی برم" و بعد معلوم می شود که این سایت بد بخت یوتیوب خودمان است.

مشاور رئیس چمهور آقای زارعی نخجندری نیز در این کنفرانس حضور داشت و فرمود که انفجار اطلاعات و انفجار جمعیت، دو مشکل اصلی ایران در آینده است و ادامه داد که باید در آموزش تحولی ایجاد کنیم.

در ادامه دکتر حقانی در سخنان خود یک جمله داشتند که برای من جالب بود "eLearning  بدون e-administration اصلا امکان پذیر نیست." این جمله از این دیدگاه قابل بررسی است، که مگر اصلا ما در ایران administration داریم که حالا به دنبال e-administration می گردیم؟؟؟

آقای نخجندری چند جمله دیگر هم داشت که برای من جالب بود . مثلا "آموزش مجازی مدیریت زمان و هزینه است" و یا "آموزش مجازی نوعی مدیریت رفتار اجتماعی است." البته از دید ایشان آموزش مجازی وقتی موفق می شود که با فرهنگ، رفتار، دین، اعتقادات ملی و اجتماعی ما هماهنگ شود. به طور کلی یعنی یک آموزش از همه جهت بومی شده باشد.

همایش ساعت 8 شروع شد و تا اینجا کار فکر کنم که چهار نفر سخنرانی کرده بودند، تمام این چهار نفر از 2 چیز می گفتند، مزیت ها و چالش ها. این سوال برای من مطرح شد که آیا این بحث ها برای مدیران آموزش الکترونیکی سازمان ها لازم است؟ اصلا اگر مدیران آموزش الکترونیکی سازمان ها با مزیت های آشنایی ندارند و یا اصلا اعتقاد ندارند، چرا مدیر آموزش الکترونیکی شدند؟؟؟

من فکر می کنم در این گونه همایش ها باید تاکید روی نحوه مدیریت و پیاده سازی آموزش الکترونیکی باشد، نه فقط بررسی مزیت ها و چالش ها.

سخنران بعدی هم آمد. و باز هم بحث شیرین زیر ساخت ها، و باز هم مزایا و بازهم محدودیت ها و باز هم بررسی شرکت های خارجی که در این زمینه موفق بوده اند. مثلا IBM در سال 2001 در حدود 200 میلیون دلار با پیاده سازی آموزش مجازی صرفه جویی داشته است. این به من و شما ارتباطی ندارد، در همین همایش یکی از مدیران وزارت علوم گفت که هر 600 دانشجوی جدید در ایران در حدود 5 میلیارد هزیته دارند وقتی وارد سیستم آموزش الکترونیکی می شوند. من فکر می کنم شاید در حساب و کتاب های IBM اشتباه شده، مگر می شود آن ها 200 میلیون صرفه جویی کنند و ما... .

سخنران بعدی هم آمد. و باز هم فواید، باز هم مشکلات، باز هم تاریخچه و البته این بار تاریخچه آموزش الکترونیک را ارتباط دادند به زمان اختراع ماشین چاپ. این دیگر شاهکاری بود از این آقای دکتر که سخنرانی می کرد. حالا تاریخ آموزش الکترونیکی چه ارتباطی دارد به سال 1455 و اختراع چاپ و تلگراف من نمی دونم.

سخنران بعدی از راه رسید و شروع کرد از تاریخچه آموزش الکترونیکی گفتن. از انواع انقلاب ها گفتن و رسیدن به انقلاب اطلاعاتی و انقلاب مجازی. و باز هم تحلیل آموزش مجازی با نگاه SWOT یعنی همان بررسی تهدیدات، نقات قوت، فرصتها و ضعف ها. 6 نفر سخنرانی کرده اند و ساعت شده 12، همه چشم به ساعت هستند برای رفتن به میز ناهار، کلا هم 2 موضوع مطرح شده، مزیت ها، چالش ها در قالب عناوین مختلف، همه سخنران ها و ارائه کنندگان مقاله هم دکتر و مهندس بودند و پیشگام.

یک سخنران خوب داشتیم و او دکتر کاردان بود. تنها کسی بود که به این نکته اشاره کرد که در آموزش مجازی Teaching آموزش دادن به Learning یادگرفتن تغییر می کند.  آقای کاردان در همایش گفت "چون نمی دانیم چگونه آموزش را به آموزش موثر تبدیل کنیم به آموزش الکترونیکی باور نداریم."

خوب، بعد از ناهار که کلا سالن خالی شده بود. این مدیران آموزش که به شدت به دنبال یادگیری بودند بعد از ناهار جیم زدند. سخنران بعدی یک دکتر بود، چشمتان روز بد نبیند، اخه مگه مجبورین، وقتی بلد نیستین با Powepoint کار کنید اسلاید شو درست می کنین و میارین؟؟؟ یکی نبود بگه داداش شما وقتی ساده ترین ابزار آموزش و نمایش و مدیریت سمینار که اسلاید شو است را بلد نیستی استفاده کنی و نمی دونمی تفاوت اون با نرم افزار تایپ چیه برای چی مقاله میدی؟؟؟ 40 صفحه نوشته به رنگ قرمز تو زمینه سرمه ای و قهوه ای که اصلا خونده نمی شد، ریخته بود پشت سر هم و بعد هم می گفت که شرمنده که نوشته ها ریز شده، فکر نمی کنم سالن گنده باشه.

یکی دیگه قرار شد از تجربیات خودش حرف بزنه، و گفت که در فلان دانشگاه چند سال پیش چون مشکل پهنای باند داشتیم نتونستیم آموزش الکترونیکی رو اجرایی کنیم ولی امروز که پهنای باند ما از 5 Mb به 32Mb رسیده پیاده سازی آموزش مجازی در دانشگاه ما عملی شده. من فکر می کنم با 32Mb در ثانیه میشه در یک کشور دوره آموزش الکترونیکی اجرا کرد. یکی نیست که بگه برادر من شما مشکل مدیریتی دارین نه مشکل زیر ساختی، همین اینترنت 128 هم برای خیلی ها در ایران زیاده به خدا وقتی شما با 5Mb نمی تونین آموزش مجازی راه اندازی کنید همون بهتر که نکنید.

یکی دیگر هم آمده بود می گفت وب 2 و آموزش الکترونیکی 2 یا وب مفهومی خیلی چیز خوبی است. و از نمونه های اجرای شده در انجمن های اینترنتی به عنوان نمونه های وب 2 یاد کرد. یکی نبود بگه آقا این انجمن که شما می فرمایید مربوط به وب 1 هم نیست. برای زمان وب 0.5 هستند. وب 2 هم اصلا ارتباطی به وب مفهومی نداره، وب مفهومی هنوز در دنیا اجرایی نشده و به اون وب 3 می گیم.

ادامه این مطلب را در هفته آینده می نویسم، که دیدگاه های خودم در خصوص مشکلات و کم بود های آموزش الکترونیکی در ایران را مطرج می کنمن و البته توضیح کامل تری از صحبت های آقای کاردان که تنها سخنران خوب جلسه بود.

کم کم به پایان سال نزدیک می شویم و فکر کردم بد نباشد که در خصوص آموزش الکترونیکی هم مطلبی بنویسم، به خدا اصلا درست نیست که دکتر جلالی + کم کم پدر آموزش الکترونیکی بشود و سر من بی کلاه بماند.

در زمینه آموزش الکترونیکی در سال جاری، یک همایش به عنوان "اولین همایش بین المللی یادگیری الکترونیکی  ELC" + در تاریخ ۱۳ آذر در کتابخانه ملی برگزار شد، و یک کنفرانس هم به نام "نخستین کنفرانس آموزش مجازی VLC" + در تاریخ ۱۳ اسفند در محل هتل المپیک برگزار خواهد شد. البته نباید فراموش کنیم که "سومین کنفرانس آموزش الکترونیکی" + در تاریخ ۳ دیماه در دانشگاه خواجه نصیر برگزار شده است. و البته باز نباید فراموش کرد برگزاری همایش تخصصی "اولین همایش بررسی نقش آموزش الکترونیک در صنعت توریسم CHTL" + را که در تاریخ ۱۳ و ۱۴ آذر در سازمان میراث فرهنگی برگزار شد و همچنین "دومین همایش تخصصی کاربرد یادگیری الکترونیکی در علوم پزشکی" + که 9 و 10 بهمن برگزار شد.

خلاصه، اطمینان دارم که اگر به جستجو ادامه دهم، باز هم همایش و کنفرانس هایی را پیدا می کنم که بصورت عمومی یا تخصصی در موضوع آموزش یا یادگیری و با گرایش کاربردی و یا علمی برگزار شده اند.

خدا وکیلی برای چه ؟ این همه همایش، این همه جوجه کباب، این همه سخن رانی، فقط برای اینکه بررسی کنیم؟ و به دنبال کاربرد باشیم؟ من اطمینان دارم، روزی که ما به نتیجه برسیم و آموزش الکترونیکی بومی شده خود را بصورت دست و پا شکسته و با هزار کم و کاست برگزار کنیم، دیگر در دنیا نوع و شکل آموزش تغییر کرده است و مجددا همه به سوی آموزش حضوری روی آورده اند.

امروزه کم نیستند دانشمندانی که همچون فیلم های تخیلی به دنبال پیدا کردن راه انتقال ماده هستند. و دیر یا زود به این دانش هم دست پیدا خواهند کرد. در آن روز است که بشر دیگر به آموزش الکترونیکی نیاز ندارد، خیلی ساده برای شرکت در یک کلاس آموزشی ساعت ۱۰ صبح به کانادا انتقال پیدا می کنید و ساعت ۱۲ همان روز برای کلاس دیگری به فرانسه منتقل می شوید. حتی اگر نگاه تخیلانه تری داشته باشیم، مثل فیلم ماتریکس، درس ها را بجای مطالعه کردن، لود (بارگزاری) می کنیم. 

و اما در ایران، کماکان همایش ها و کنفرانس هایی برای بررسی، کاربرد، نگرش، تحقیق، توسعه و هزار عنوان خوشگل دیگر، روز به روز و یکی پس از دیگری برگزار می شوند و ما هنوز به دنبال ...

عنوان سیزده بدر آموزش الکترونیکی هم برای این بود که امید وارم ۱۳ ELC و 13 VLC بلای جان آموزش الکترونیکی نشود. من کلا آدم خرافاتی هستم و فکر می کنم این 13 ها بی دلیل نیستند.

وقتی آدم مشغول به کاری خاصی باشه، تمام رویداد های کنار خودش را با توجه به شرایط کاری و زندگی خودش سنجش می کنه، چند روزی است که در فرندفید فعال شدم، و به کاربرد های آموزش آن برای یادگیری زبان انگلیسی توجه کردم.

همین کامنت نوشتن های خیلی ساده به ما کمک می کنه که در مورد هر مطلبی نظر بدیم و کم کم یاد بگیریم چطور در مدت زمانی کوتاه و در چند کلمه نظر خودمان را بیان کنیم.

البته روم های فرندفید در زمینه زبان انگلیسی زیاد فعال نیستند ولی برای مثال شما کافی است در چند روم خبری عضو بشید و کم کم چند تا دوست پیدا کنید و برای تمام مطلبی که منتشر می شود نظر خود را بنویسید.

به نظر خیلی ساده میاد ولی می تونه خیلی مفید باشه، من یک روم درست کردم برای آموزش زبان انگلیسی و دارم سعی می کنم که یک سری مطالب آموزش هم در ان ارسال کنم. شما هم می تونید در ارسال مطالب کمک کنید و برای نوشته ها به زبان انگلیسی کانت بنویسید و سعی کنیم که در یک محیط انگلیسی تمام حرف و درد دل ها مون را به زبان انگلیسی بیان کنیم.

البته روم های دیگری هم هست مثل languages و clever-language که زیاد فعال نیستند.

البته کاربرد فرندفید در دیگر آموزش ها هم نباید فراموش بشه و اینطور تصور بشه که فقط برای آموزش زبان انگلیسی می تونه مفید باشه، آموزش الکترونیک یعنی همین، استفاده از تمام ابزار ها برای پیاده سازی آموزش برای همه و در هر زمان و ...

این سوال همواره در ذهن تمام افرارد وجود دارد وقتی از مدرسه الکترونیکی صحبت می کنیم، منظور ما چیست؟ محیطی کاملا مجازی یا محیطی ترکیب از مجازی و حقیقی؟ البته واژه های بسیاری در کنار مدرسه استفاده می شوند مانند مدرسه های هوشمند، مدرسه های نسل آینده ، و همه و همه در این نکته با هم مشترک هستند. این که کم یا زیاد تمام این اشکال مختلف از مدرسه ها از فناوری اطلاعات و اینترنت استفاده می کنند.

شخصا در خصوص مدرسه، یعنی آن چیزی که در سن ۷ سالگی به آن وارد می شویم و در ۱۷ یا ۱۸ سالگی از آن خارج می شویم، هیچگاه یک نگاه کاملا مجازی نبوده و فکر می کنم در این سن که شخصیت افراد شکل می گیرد می بایست روابط اجتماعی نزدیک و کنترل شده ای وجود داشته باشد.

 یک مدرسه الکترونیکی را من به این شکلا تعریف می کنم، محیطی که در آ تمام ابزار های موجود و اینترنت برای آموزش دادن استفاده می شود. برای مثال یک مدرسه الکترونیکی می تواند سایت اینترنت کاملی نداشته باشد، آما در محیط مدرسه و کلاس ها از تمام ابزار های موجود استفاده شده باشد.

کلاس های الکترونیکی می بایست حتما کامپیوتر داشته باشند، ویدئو پروژکتور داشته باشند، امکان ارتباط دانشجویان با اینترنت در کلاس فراهم باشد. و از همه مهم تر مانند مدارس معمولی همراه داشتن CD تلفن همراه، Notebook و memory در انها ممنوع نباشد.

در یک مدرسه الکترونیکی باید حتما، مدیران و مدرسان وبلاگ های رسمی داشته باشند و برنامه ها و خبرهای مهم مدرسه را در آن ها به نقد و بررسی بگیرند و دانشجویان نیز بتوانند در این بحث ها شرکت کنند.

در یک مدرسه الکترونیکی می شود بسیاری از جزوات و مطالب درسی را که معلمات معمولا در کلاس دیکته می کنند بصورت الکترونیکی در اختیار دانشجو قرار داد تا معلم در کلاس بیشتر به بحث و بررسی و آزمایش و تحقیق در خصوص این گونه موارد بپردازد.

 در یک مدرسه الکترونیک باید شبکه بی سیم داشته باشیم تا دانشجویان بتوانند در کلاس کامپیوتر های خود را به شبکه و اینترنت وصل کنند، درس های را ببینند، تمرینات را انجام دهند و با همکلاس های خود ارتباط بر قرار کنند.

البته در مدرسه الکترونیکی به دلیل استفاده از فناوری اطلاعات برای برقراری ارتباط میان افراد، مواردی مثل گردش های گروهی، برنامه های مشترک غیر مجازی اهمیت زیادی دارند. برای مثال هر هفته باید یک برنامه ای که در آن از فناوری اطلاعات خبری نباشد پیاده شود و دقت کرد که روابط اجتماعی افراد در سن پایین دچار مشکل نشود.

 یک مدرسه الکترونیکی برای راه اندازی نیاز به امکانات و هزینه های فراوانی دارد اما در طول دوره آموزشی چون زمان استفاده از اساتید کم می شود و در بسیاری از برنامه ها دیگر نیاز نیست از اساتید بصورت تمام وقت برای آموزش استفاده شود. برخی از هزینه ها کم خواهد شد. اما نباید فراموش کنیم که یک مدرسه الکترونیکی هیچگاه مانند آموزشگاه های مجازی یا دانشگاه مجازی نیست که تفاوت زیادی میان هزینه ها و دریافتی ها داشته باشد و این موضوع کمک کند که شهریه دوره ها کاسته شود.

شاید در کل وقتی که نگاه می کنیم هزینه ای که دولت در این بخش پرداخت می کند که مدرسه های الکترونیکی از کیفیت بالایی برخوردار باشند در آموزش عالی و دانشگاه های مجازی است که پوشش داده می شود.

یک مدرسه الکترونیکی از نظر من باید خیلی دقیق بر روی روابط اجتماعی دانشجویان کارکند. برای مثال باید روانشناس داشته باشد. باید ورزش را جدی بگیرد. باید تحقیق و پژوهش را جدی بگیرد و دانش آموزان را بیشتر با محیط اجتماعی و سیاسی اطراف خود آشنا کند.

 در مدارس الکترونیکی نباید مجدودیت های فیزیکی برای تولید محتوا ایجاد کرد، به نظر من باید دانش آموزان را به تولید محتوا مشغول کرد و از محتوای تولید شده هر سال برای آموزش پایه در سال بعد استفاده کرد. باید فراتر از استاندارد ها عمل کرد و اجازه نداد استاندارد ها جلوی خلاقیت دانش آموزان را بگیرند.